Honderd jaar geleden in een dorpje bij Pinsk liep een meisje van huis weg.
Haar vader wilde haar uithuwelijken aan een geleerde.
Of ze nu gek was of niet, ze wou in elk geval niet.
Dus liep ze weg. - Liep ze van huis weg ?
Het was hartje winter en ze dwaalde het bos in.
Thuis hadden ze het eerst niet door.
Ze dachten dat ze doodgevroren was.
Ze zochten, maar vonden haar niet.
Ze dachten dat ze door de wolven was verslonden.
Yossi, straks horen ze ons nog en dan maken ze ons dood.
Ze maken mij alleen dood. Ik ben tenslotte de oudste.
Ik ben de enige die ze dood maken.
Maar Yossi, ik hou nog meer van jou dan van papa of mama.
Meer dan van God ? - Veel meer.
Zondares. Je moet God boven alles liefhebben en dan pas je ouders.
In de thora staat niets over broers en zussen.
Dan zetten we het erbij. - Dat kan niet.
Het boek is af. Het woord van God.
Daar valt niet aan te tornen. - Dan schrijven we zelf een thora.
Het was de strengste winter sinds mensenheugenis.
Er werd gerouwd om het vermiste meisje en toen ging het leven door.
Maar op zekere dag verscheen het meisje ineens weer in het dorp.
Ze droeg een kindje in haar buik. Ze was zwanger.
Men fluisterde dat ze door een demon tot vrouw was genomen.
In de lente kreeg de vrouw een kindje. Ze noemde het meisje Yitta.
Baba Yitta ? - Precies.
Onze familie stamt van Baba Yitta af. Pas op dat je niet zoals zij eindigt.
Hoe bedoel je ? - Toen ze oud was en stierf...
ging Baba Yitta naar de hemel.
Maar God stuurde haar weg, naar de hel.
Toen satan zag dat het z'n nicht was, wou hij haar niet laten lijden.
En hij heeft haar teruggestuurd om op aarde rond te dolen.
Voor eeuwig alleen. - Arme Baba Yitta.
Niet huilen. Weet je wat voor dag het is ?
Gefeliciteerd.
Een robijn.
Die heb ik bij papa gekocht van m'n spaargeld.
Hij is niet echt. Papa heeft 'm uit die ring gehaald en ging hem weggooien.
Wat doe je nou ?
Ik ga naar het meer. - Dat mag niet, Yossi.
Pas op met je astma. - Ik ben de enige die niet kan zwemmen.
Maar ik heb het afgekeken.
Niemand zal je zien zwemmen. Wat heb je er dan aan ?
Dat zul je wel zien.
Heel goed.
Heel goed gedaan.
We zorgen goed voor hem.
U riep de naam Yossi, Mrs. Horowitz.
Wilt u uw zoon zo noemen ?
Het komt wel goed, Sonia.
Waar ga je heen ?
Druk m'n kleinzoon niet tot moes. - Ze gaan m'n baby offeren.
Als je vader niet al in z'n graf lag...
had jij hem er nu rijp voor gemaakt.
Het stelt niets voor. Bij al die mannen is hetzelfde gedaan.
Bij mijn baby gebeurt het niet.
Waar ga jij naartoe ?
Ik wist dat m'n schoonzus slim en mooi was, maar niet dat ze bang was.
Wees er trots op dat je zoon een jood wordt.
Breng de jongen hier. - Wacht.
Heb je 't mes gecontroleerd op bramen en zo ?
Vertrouw me. - Controleer 't nog een keer.
Ik verga van de hitte. Kan er een raam open ?
Heb je hier ooit een raam open zien staan ?
Elk gebouw moet een raam hebben dat open kan.
Toe nu maar, Sonia.
Vooruit.
Laat hem niet vallen.
Wees voorzichtig.
Laat hem niet vallen, hoor.
Leuk vrouwtje heb je gevonden. - Kan er een deur op een kier ?
Baruch, zet eens een deur op een kier zodat m'n zoon niet stikt.
Ik verheug me erop dat we buren worden.
Ik heb met de rebbe gesproken. Je krijgt de baan in Boro Park.
Ik heb een woning voor je gevonden in 45e Street.
Dat is vlakbij de rebbe. - Hij woont drie straten verderop.
Dan kan je met hem bidden, en hem altijd horen preken.
Wat moet ik zeggen ? - Dat Sender aan z'n familie denkt...
vooral aan z'n kleine broertje.
Je kunt beter niet kijken.
Als zij het doen, kijk ik toe.
Het is geweldig.
Zoveel verschillende mensen.
Wat je geweldig noemt. - Hoezo ?
Al die invloeden. - Dat kan goed zijn.
Soms wel, soms niet.
Ga erlangs. - Daar is geen ruimte voor.
Er is ruimte genoeg voor een auto, maar wij zitten in een boot.
Dit is een stationcar. - Voor drie mensen ?
Hier passen wel twaalf mensen in. - Als God het wil.
Ik weet dat je boos bent omdat ik Shimmie naar de rebbe heb vernoemd.
Hij is onze eerste zoon. Spiritualiteit is van groot belang.
We zullen de volgende Yossi noemen.
De rebbe.
Een paar centen voor een vermoeide vrouw, jonge rebbe ?
M'n vrouw heeft ons geld. - Het is al zo lang geleden, rebbe.
Duizend zegeningen op je familie.
Toe maar, Babi. Het bijt niet.
God zegene je.
Waarvoor ?
Het is de rebbe.
God koos een kleine berg uit voor zijn grootste geschenk.
Dat geschenk was de thora.
De vraag was aan wie Hij die zou geven.
Dus ging God op zoek naar een volk dat z'n thora waardig was.
Hij ging naar de goj in Kanaän en zei: Kijk wat Ik voor jullie heb.
De thora.
Willen jullie mijn thora ?
Nee, deze niet. Iets lichters misschien.
Dit bloemenpatroon of deze blauwe chiffon.
Iets lichts lijkt me geschikt voor deze charmante woning.
Met charmant bedoelt u klein ?
En als u ook gordijnen in de woonkamer hangt, hebt u volop keus.
U kunt bijvoorbeeld kiezen voor een bepaald thema.
Of u kiest voor verschillende sferen, verschillende stemmingen.
Toen ging God naar Amerika en vroeg de goj of ze zijn thora wilden.
En ze vroegen: Wat staat erin ?
Eer uw vader en uw moeder.
Wat ? Eerbied hebben voor je ouders ? Donder op met die thora van je.
En toen ging God naar Israël.
Israël, vroeg Hij aan ons...
Joden, willen jullie Mijn thora ?
En wat zeiden zij ? - We zullen U gehoorzamen.
Doe normaal. Je breekt het huis van je tante af.
Dus je maakt een geheel van je woning...
of je maakt onderscheid tussen woonkamer en keuken.
Je hebt gekookt, je loopt de keuken uit en je bent in een andere wereld.
Een van ons beiden is stapelgek.
Als u nog lang doorgaat, worden we 't allebei.
Tante Sonia, volgens mij heeft hij honger.
Je luistert niet. Ga zitten.
Gaat het ? Soms doet het pijn. - Het doet geen pijn.
Alsjeblieft. Het is te...
Mendel...
Had je nog niet gebeden ?
Ik was niet aan het bidden.
Ik was de wet aan het bestuderen. - Fijn ?
Erg fijn.
Mag het licht aanblijven ? Nog eventjes ?
Genoeg, Sonia.
Genoeg.
Zo is het genoeg.
Hoezo genoeg ? - Gewoon genoeg.
Het is onzedig. - Om met je vrouw te vrijen ?
Op deze manier vrijen wel.
We zijn niet alleen. God schouwt op ons neer.
In de talmoed staat dat je je vrouw moet liefhebben.
Het hoort een heilige daad te zijn. Ik moet aan verheven zaken denken.
Moet ik me zien te vermaken terwijl jij aan Abraham en Isaak denkt...
en de rebbe ? - Hoe durf je ?
Hoe durf je zo over de rebbe te spreken ?
Het spijt me, Sonia.
Het spijt me dat ik m'n stem verhief.
Het spijt me.
Mag ik ook spelen ?
Natuurlijk. Een beetje spelen mag wel.
Neem nou gewoon een hapje. - Hij heeft geen trek.
Sinds wanneer weet jij wanneer hij trek heeft ?
God spaarde hen omdat Ruths gezin bij hen woonde.
Stil, hij vertelt een les uit de thora. - Het is gewoon een verhaal.
Waarom heeft God niet alleen het gezin van Ruth behoed ?
Dat had Hij best gekund.
Maar een meisje heeft een vader en moeder nodig...
en het gezin heeft een timmerman en een kleermaker nodig.
Laat ze stil zijn. Ze luisteren niet. - Laat hem harder praten.
Wou jij me vertellen hoe ik m'n kind moet opvoeden ?
God spaarde de Moabieten omdat ze nodig waren bij de opvoeding van Ruth.
Je wordt nog eens net zo slim als je oom Mendel.
Geen valse bescheidenheid.
Op de yeshiva hebben ze het alleen nog maar over jouw wijsheid.
Nu we 't toch over de yeshiva hebben...
Laatst kreeg ik een vraag van een leerling.
Z'n vader vindt dat je van de goj mag stelen.
Z'n leraar zegt dat stelen een zonde is.
Moet hij z'n leraar eerbiedigen ?
Of z'n vader en daarmee diefstal goedkeuren ?
Moeilijke vraag. - Voor een geleerde.
Bij een verschil van mening maakt het niet uit.
Je hoeft 't niet altijd eens te zijn. Maar als de vader een dief is...
kan de zoon beter 'n oogje toeknijpen. Wat niet weet, wat niet deert.
Niet snoepen, anders hak ik je vingers af.
Je hoeft niets te doen. Ga bij Mendel en de baby zitten.
Ik doe het graag. Het was overheerlijk.
Je hebt een heerlijk huis. - Baruch Hashem.
De kinderen zijn gezond en hebben te eten.
Heb je even ?
Rustig maar. Hij is niet voor jou.
Ik wil weten wat je ervan vindt.
Vondst van m'n inkoper.
Een antieke broche van Querelle, uit Parijs, 8karaats smaragd in goud.
M'n vrouw is bijna jarig. Het is een verrassing.
Prachtig. - Voor vijf mille, een koopje.
Een prima prijs. - Onzin.
Je vader was toch een expert op het gebied van edelstenen ?
En je hebt toch iets van hem geleerd ?
Querelle heeft nooit zo'n vatting gemaakt.
Hoe oud hij is weet ik niet, maar niet antiek.
En de steen bestaat uit een laagje smaragd op glas en glansfolie.
Knap gedaan, maar geen cent meer waard dan 800 dollar.
Waarom ben je het vak niet in gegaan ? - M'n ouders vonden dat niet goed.
Ze wilden dat ik een geleerde trouwde en een fatsoenlijk leven leidde.
En is dat zo ?
Ben je met een geleerde getrouwd ?
Dat kan ik niet beoordelen.
Ik ben getrouwd met een tzaddik. - Een heilige ?
Is Mendel niet wat jong voor die titel ?
Leeftijd heeft er niets mee te maken. Het heilige zit in je hart.
En jouw hart dan ?
Ben je in je hart de vrouw van een tzaddik ?
Het dessert is opgediend.
Je bent zo rood als een biet. En je gloeit helemaal van de koorts.
Waarom heb je niets gezegd ?
Ga maar op het bed zitten.
Je hebt een paniekaanval.
Adem langzaam in.
Je spieren zitten helemaal vast. Ontspan je en adem in.
Het is ook allemaal erg veel.
Een nieuwe stad, een kind, al die spanningen.
Je maakt je gewoon veel te druk.
Ontspan je nu maar. Rustig ademen.
Ik weet hoe moeilijk het kan zijn. Een nieuwe buurt, nieuwe mensen.
Het komt wel goed. Gewoon rustig ademen.
Ontspan je maar gewoon.
Sonia, mijn god.
Wat bezielt je ? Je hebt hulp nodig.
U kunt bij de rebbe komen.
Sommigen zitten al veel langer te wachten.
Stel je nu niet aan, Sonia.
Ga nu maar.
Komt u verder, Mrs. Horowitz.
Neemt u plaats.
Ik heb gehoord dat uw man een geïnspireerd leraar en groot geleerde is.
Wie onze kinderen liefde voor de thora bijbrengt...
verricht in Gods ogen een grote mitzvah.
Wordt u zenuwachtig van hem ?
Ik heb gehoord dat u ergens mee zit.
Ik weet niet wat ik moet zeggen.
Ik heb er geen woorden voor.
De Almachtige heeft je een ziel gegeven om te voeden.
Een lichaam als huis voor je ziel en verstand om je ziel te begrijpen.
En een tong om er uiting aan te geven.
Als het verlangen om je ziel te genezen sterk genoeg is...
komen de woorden vanzelf.
Ik weet niet eens waar m'n lichaam ophoudt en m'n ziel begint.
Al toen ik nog een klein meisje was...
had ik het gevoel dat er een vuur in mij brandde.
Ik vond het fijn en warm.
Maar het wordt steeds heter.
M'n maag brandt ervan...
en m'n zenuwen en m'n huid.
Ik verdraag haast geen kleren.
Ik kan m'n kind niet eens de borst geven.
Het is te heet.
Alles is te heet.
Bij elke aanraking brand ik me.
Ik heb geen ziel.
Ieder van ons heeft 'n ziel gekregen.
Dat mag je nooit vergeten, hoezeer je ook lijdt.
Je hebt een ziel. - Dat kan wel zijn.
Maar die heb ik niet van God gekregen.
In tegenspraak met de bijbelse profetie en met Gods genade...
toont rebbe Moishe Myerson zich een ketter in joodse vermomming.
We moeten een brief opstellen... - Morgen.
Als we zo lang wachten... - Morgen, zei ik.
Wie ben ik ?
Ben je gek geworden ? Wou je me een hartaanval bezorgen ?
Ik ruik iets lekkers. - Dat is de stoofpot.
Dat is het niet.
Jij ruikt zo lekker.
Moge God me vergeven. Wanneer heb ik voor 't laatst gezegd hoe mooi je bent ?
Het is even lang geleden dat ik mooi was.
Je hebt te veel slechtigheid aangehoord. - Dan komt het beste boven.
Je moet je niet opwinden. Dat mag niet van de dokter.
Wat weten dokters nu over de liefde ?
Toen 't hart van de rebbe stopte, verloren we meer dan een mens.
Zijn hart klopte niet alleen in dienst van zijn eigen leven.
Het klopte voor het gehele volk van Israël.
Het is dan ook niet te bevatten dat er een kracht is die sterker is dan dit hart.
Welke kwade macht heeft deze tragedie veroorzaakt ?
Toen het hart van de rebbe ophield met kloppen, verloren we onze Moishe...
Wat heeft ze gezegd ?
Waarom verstop je je ?
Je bent hier helemaal alleen. Voor wie verstop je je ?
Heb je het koud ?
Mendel is niet thuis. - Dat weet ik. Mag ik binnenkomen ?
Ik kom eigenlijk ook voor jou.
Ik heb een baan voor je.
Je beoordeling van die broche klopte als een bus.
Ik wil dat je m'n winkel in Boro Park doet.
Ik wist niet dat je hier ook een winkel had.
Dat is ook niet zo.
Officieel niet, tenminste.
Het is een souterrain, vlakbij.
Daar verkoop ik een selectie eersteklas juwelen.
Heschel, m'n inkoper, wordt een dagje ouder.
Jij moet 't van hem overnemen.
Je gaat elke week de stad in om de mooiste stukken uit te zoeken.
Er mogen niet meer dan zo'n 40 stukken in de winkel liggen.
Drie dagen per week in de winkel, drie dagen in de stad.
Je gaat naar 47e Street en ga zo maar door.
Soms zul je zelfs de stad uit moeten.
Wat vind je ervan ?
Ik ben nu moeder.
Er zijn veel moeders die in hun souterrain bijverdienen.
Je brengt Shimmie naar m'n vrouw of neemt hem mee naar de winkel.
Wat vindt Mendel ervan ? - Maakt dat wat uit ?
Weet hij hier wel van ? - Het leek me beter als jij het zei.
Bijverdienen betekent gewoon zwart werken en dat is zondig.
Toen ik nog een jongen was...
heb ik de proefwerkopgaven van de leraar gejat.
Ik heb ze overgeschreven, kreeg een 10 en voelde me geweldig.
Ik liep een week lang te dansen van plezier.
Aan m'n geweten had ik niets.
Ik vroeg m'n vader hoe ik moest voorkomen dat ik zondigde.
Hij kende een tzaddik die z'n zonden had opgeschreven...
vanaf z'n bar mitzvah.
Op een dag had hij z'n zondenschrift in de yeshiva laten liggen.
Een schrift. De meeste mensen hebben een stapel.
M'n vader en z'n vriendjes keken welke zonden de rebbe had begaan.
Ze konden hun ogen niet geloven.
De eerste pagina was nog niet eens vol.
Wie z'n zonden opschrijft, begaat ze niet zo snel.
We zondigen achteloos.
M'n vader was een domkop.
De tzaddik had 't expres laten liggen. Z'n overige zonden...
verborg hij in z'n hart.
Ze waren hem liever dan God. Hij wou ze niet kwijt.
We worden beoordeeld op onze vroomheid.
Maar we onderscheiden ons door onze zonden.
Je begint maandag.
Mr. Kapoor, ik ben de nieuwe inkoper van Sender Horowitz.
Ms. Horowitz, ik ben... - Mrs. alstublieft. Ik wil u iets laten zien.
Herkent u deze ?
Weet u echt niet meer dat u deze broche voor 5000 hebt verkocht...
terwijl die niets waard is, omdat hij vals is.
Ik weet m'n eigen naam niet eens meer.
Dit is Mr. Kapoor. Ik werk hier maar.
Ik ben Hrundi Kapoor.
Ik heb dat nog nooit gezien.
U moet zich schamen, Mr. Kapoor.
De vorige inkoper weet heus wel van wie hij deze vervalsing heeft gekocht.
Nog nooit gezien. - Ik zie twee mogelijkheden.
U wist dat hij vals was of u wist het niet. Het is hoe dan ook oneerbaar.
Mr. Horowitz kan uw goede naam zodanig schaden...
dat u volgende week horloges op straat verkoopt.
Normaal gesproken was Mr. Horowitz zelf gekomen...
maar hij wist niet of hij zich kon beheersen.
Gelukkig voor u sta ik neutraal tegenover de transactie.
Ik wil met 'n schone lei beginnen...
en zaken doen waar u en Mr. Horowitz van profiteren.
Met de nadruk op Mr. Horowitz. Wat vindt u ervan ?
Wat kan ik zeggen ? - Wat dacht u van...
Mrs. Horowitz, welkom op 47e Street.
U kunt bij mij 80 procent onder de winkelprijs inkopen.
Goedemorgen, Mrs. Horowitz. Welkom op 47e Street.
Mr. en Mrs. Mizrachi, dit is m'n nieuwe inkoper.
Heschel zal worden gemist. Zij heeft minder ervaring, maar erg veel smaak.
Dat is leuk. Is er een band ? - Ze is m'n schoonzus.
Op deze manier betalen wij de studie van m'n broer.
Vindt u ze mooi, Mrs. Gelbart ?
Wat ik echt mooi zou vinden als die man van mij...
me eens een keer zou verrassen...
in plaats van me op pad te sturen met een smak geld.
Dat kan ik goed begrijpen.
Maar een verrassing duurt maar even. En u bent aan zijn smaak overgeleverd.
Nu kunt u iets uitzoeken wat altijd mooi blijft.
U hebt smaak, Mr. Sugarman. Die ring is 'n ontwerp van Sakamoto.
Mooie combinatie van cabochon en diamanten.
Dat ontwerp is vorig jaar bekroond.
Aan welke prijs moet ik denken ?
Ik ga niet beweren dat het een koopje is, maar u krijgt waar voor uw geld.
Wat leuk om een nieuw gezicht te zien.
Bijzonder inspirerend.
Alleen al daarom krijg ik zin om iets te kopen.
Voor uw vrouw lijkt me deze armband geschikt.
Met robijn. Haar geboortesteen en die van mij.
Wilt u hem aan mij showen ?
Dat ziet er schitterend uit.
Aan zo'n fraaie pols ziet alles er schitterend uit.
De vraag is of uw vrouw, Mrs. Fishbein, hem mooi vindt.
De vraag is, Mrs. Horowitz...
waarom zo'n mooie vrouw als u...
zelf geen sieraden draagt.
Het is lekker. - Wat is er dan ?
Niets. Ik zeg toch niets ?
Maar je dacht het wel. Ik zag het wolkje boven je hoofd. Wat schort er aan ?
In magnetronvoedsel zitten minder voedingsstoffen dan in vers gekookte.
Wat ben je goed geïnformeerd. Heb je erover gelezen ?
Heeft Rachel je dit ingefluisterd ? Laat ze zich met haar eigen zaken bemoeien.
Weet je wat voor dag het is ?
Dat weet ik niet. - Mijn verjaardag.
Ik weet dat je blij bent met je werk en dat vind ik fijn voor je.
Maar ik zie je nauwelijks meer...
behalve tijdens zo'n magnetronmaaltijd.
Ik weet dat ik de hele dag in de boeken zit, maar ik ben geen idioot...
Er klopt iets niet. Wat is het ? - Wat bedoel je ?
Wat wil je ? - Dat weet ik niet.
Als ik dat wist, Mendel...
Ik wil alleen maar iets moois. - Kijk dan om je heen.
Je hebt een thuis, een kind en een man die van je houdt.
Hou je meer van mij dan van je andere wereld ?
De wereld van de geest en de thora en de talmoed ?
Hou je meer van mij of van die wereld ?
En God ?
Hou je meer van mij dan van God ?
Hoe kan je zoiets vragen ?
Het spijt me, Mendel.
Je bent een goede man en m'n leven is goed, maar niet mooi.
Maar goedheid is schoonheid.
Schoonheid is soms goed en soms verschrikkelijk.
Is dat wat je wilt ?
Dat het leven verschrikkelijk is ? Zou dat je gelukkig maken ?
U bent te vroeg. Kom over een half uur maar terug.
Nog eventjes.
een degelijke vrouw wie zal haar vinden ?
haar waarde gaat robijnen te boven
op haar vertrouwt haar man het zal hem aan niets ontbreken
zij staat op als het nacht is zij geeft haar huis voedsel
kracht en luister is haar gewaad de komende dag lacht zij toe
bedrieglijk is de bevalligheid en ijdel de schoonheid
een vrouw die de Here vreest is te prijzen
geeft haar van de vrucht harer handen haar daden roemen haar in de poorten
Als ik naar de man kijk vraag ik me soms af...
hoe God zo'n lelijk schepsel voor de vrouw heeft kunnen maken.
Mannen zijn lelijk.
Maar jij...
Sender Horowitz...
jij bent de lelijkste man die er bestaat.
Dat is een eersteklas steen uit Zuid-Afrika.
Hoe staan de zaken, Mr. Kapoor ?
De zaken ? De rijken kopen bij Tiffany.
De armen bestelen de rijken en de rest zit thuis te teleshoppen.
Dat verbaast me niets, gezien uw koopwaar.
Ik kijk alles drie keer na. Dat is een prima diamant in een prima ring.
Prima, maar wel erg saai.
Wat zeg jij ervan ? Saai of niet ?
Saai. - Ramon...
Werk je vandaag niet... - Een halve dag.
Vandaag ben ik vrij om...
Nu. ik ben nu vrij. Dank u wel.
Het is een klassieker. Daarbij is bestendigheid het motto.
Sommige dingen wil niemand veranderen.
Ik heb 'm voor u vastgehouden, maar... - Ik neem hem.
Dit is het beste wat ik deze week heb gezien.
Gelukkig krijg ik 80 procent korting. - Goede keus.
Deze vind ik mooi.
Sinds wanneer heb jij er verstand van ? - Zeg ik dat ?
Ik vind deze gewoon mooi.
Die daar ?
Wat is dit ? - Die lag tussen een hoop troep.
Ik verkoop hem aan de smelter. - Hoe komt u hieraan ?
Ergens uit Chinatown. Weet ik veel.
Als u dit sieraad een stuk troep uit Chinatown noemt...
is het niet zo gek dat de zaken slecht gaan.
Is uw doel op aarde mij ervan langs geven ?
Als u hem mooi vindt, krijgt u hem bij die andere.
Vindt u dit een mooie ring ? - Daarom ben ik hier.
Dan komt het uit mijn winkel. Alles wat u mooi vindt, kunt u hier vinden.
Ik verkoop geen gestolen waar. Wanneer laat de politie me met rust ?
Ik ben brandschoon. Ik heb overal bonnen voor.
Nu ga je naar de hel.
Omdat ik een loempia eet ? - Je eet varkensvlees.
Heerlijk.
Je gaat naar de hel. - O ja ?
En gisteren toen ik op een bureau door m'n zwager werd gepakt soms niet ?
Het spijt me.
Yossi, ik hou m'n mond al.
Jongetjes horen 't liefst alleen zichzelf.
Zoetigheid om de bittere smaak mee weg te werken.
Wat doet u zo ver van huis ? - Dat kan ik jou ook vragen.
Hebt u wat geld voor een vermoeide vrouw ?
Het spijt me.
Mooie oorbellen.
Pardon. Die oorbellen zijn echt mooi.
Mag ik ze even bekijken ?
Hoe komt u hieraan ? - Ze zijn heus niet waardevol of zo.
Iemand in m'n buurt maakt ze. Hij maakt gewoon leuke dingen.
Welke buurt ?
Ik zoek een juwelier. Hij zou hier wonen.
Juwelier. Juwelenmaker.
Komt u binnen.
Mijn zoon.
Naar beneden.
Zijn dat de oorbellen die ik wou ? - Ja hoor. Dit zijn ze echt.
Ze lijken niet op die van Charlene. - Ze zijn mooier.
Ze passen bij je gezicht.
Kieskeurig ? Die van mij zijn vet. Niks voor jou.
Hoeveel wil je ervoor ?
Ik ben vereerd dat ze aan je oor mogen hangen.
Ik poseer nou al drie weekends in m'n nakie.
Je betaalt me niks en nu wil je geen cent van haar ?
Je bent namelijk geen cent waard.
Je kan m'n rug op.
Wat doe jij nou ?
Pak aan en ga met haar praten. - Ik heb het koud.
Nog een keer.
Laat me raden. Het was u nog niet gelukt om me ontslagen te krijgen...
dus volgt u me naar huis, om me hier het leven zuur te maken ?
Niet bepaald.
Je bent dus verzamelaar.
Deze bedoelt u ? Niet bepaald.
Ik maak ze. Niemand koopt ze, dus verzamel ik ze.
En deze dan ?
Dat zijn dingetjes die ik voor wat zakgeld verkoop aan de meiden.
Het is restmetaal van m'n beelden. Waardeloos.
Waardeloos ? Dit is kunst.
De mazzel, man. - De mazzel.
Je hebt een boeiende stijl, Ramon.
Het is niet echt een stijl. Het is allemaal niet echt af.
Wat doet u in deze contreien, Miss Horowitz ?
Ik heb dit tussen een hoop troep gevonden bij Kapoor.
Jij hebt dit gemaakt, hé ?
Hoe is die... ? Die is er zeker in gevallen.
Het is 22karaats goud. Maar de steen is verdwenen.
Er heeft geen steen in gezeten.
Ik heb 'm voor m'n muze gemaakt. - Voor wie ?
M'n muze. M'n inspiratie. - En wie is dat ?
Dat weet ik niet. Als ik haar ontmoet, weet ik welke steen erin hoort.
Kapoor weet van niets, hé ?
Weet iemand in het vak het ?
Wat moeten ze weten ? - Wat jij kunt.
Ik heb al een baan. Dit is m'n hobby. Ik doe het voor de afleiding.
Ik wil dat je voor me ontwerpt. Van beelden heb ik geen verstand...
maar behalve enkele stukken uit Florence in m'n vaders winkel...
heb ik nog nooit zulke mooie sieraden gezien.
Ik voel me bijzonder vereerd, Mrs.
Ik voel me vereerd.
Maar we kennen elkaar niet.
Doe je dit voor mij of voor jezelf ? - Maakt dat wat uit ?
Mendel, wat zit jij hier in het donker te broeden ?
Waar is Shimmie ? - Bij Rachel.
Ik ga hem gauw halen. - Dat hoeft niet.
Dat hoeft niet, zei ik.
Waar was jij ? - Aan het werk.
Wat is dat ? - Het zijn monsters.
Van een juwelier die ik ga vertegenwoordigen.
Je gaat stoppen met je werk voor Sender.
Ik heb hem gevraagd vervanging te zoeken.
En wat zei Sender ?
Wat Sender zei ?
Ik ben je man. Ik heb gezegd dat je thuis nodig bent.
Alle vrouwen hier werken toch ?
Hun mannen worden niet achter hun rug uitgelachen.
Waarom lachen ze ? - Als ik dat wist, vroeg ik 't nu niet.
Doe je dat nu dan ? Vraag je me ernaar ?
Ik weet dat het met jou...
dat het met ons niet goed gaat.
Ik heb mensen gesproken die hier verstand van hebben.
Ik weet dat ik het te druk heb gehad met m'n studie en dat ik je verwaarloos.
We hebben dringend hulp nodig.
Wat voor hulp, Mendel ?
Ik wil dat we naar een therapeut gaan.
Een deskundige op het gebied van huwelijksproblemen.
Bidt u 's ochtends altijd, Mrs. Horowitz ?
Bidt u, Mrs. Horowitz ?
Je hebt gezegd... Ik dacht dat u psycholoog was.
Ik ben psycholoog en tevens rabbijn.
Mijn expertise ligt op het gebied van de joodse ziel.
Die is uniek vanwege de rechtstreekse band met de Almachtige.
Geef de dokter een kans.
Bidt u, Mrs. Horowitz ?
Gaat u maandelijks naar het badhuis ?
Steekt u sabbatskaarsen aan ? - Soms.
Leeft u kosjer ? - Thuis wel.
Nu wordt het me duidelijk. - Wat dan wel niet ?
U hebt uw relatie met de Almachtige verwaarloosd...
Dat verklaart haar gedrag. - Hij zou onpartijdig zijn, zei je.
Hoezo kiest hij partij ? - Hij kiest partij voor God.
Bij God kunt u geen partij kiezen.
U hoeft me niet te vertellen wat ik kan.
Ik kies zelf partij. En als God aan de andere kant staat, is dat maar zo.
Hoe kan je dat zeggen ? Vrees je God dan niet ?
Ik ben het zat om bang te zijn.
Als Hij me zo aanstootgevend vindt, gaat Hij zijn gang maar.
Het kan me niet meer schelen.
Hoe kan je zo blind zijn ? Waarom vraag je om te lijden ?
Geleerde echtgenoot van me.
We lijden niet omdat we erom vragen.
We lijden omdat 't nu eenmaal zo gaat.
Daar is geen reden voor.
En als er wel een reden is, weten jullie beiden heus niet wat die is.
We roepen het lijden af als we ons tegen God keren.
O ja ?
En m'n tantes en m'n ooms en hun kinderen dan...
die de gaskamer in werden gedreven ?
En m'n tante Chani die met eigen ogen zag hoe haar zoon gemarteld werd ?
Waaraan hadden zij dat verdiend ?
En Yossi ?
Hij was nog maar tien jaar. Wat had hij misdaan ?
We mogen niet aan Gods wil twijfelen.
U twijfelt er niet aan, dokter rabbijn.
Ik trek in twijfel wat ik wil.
Hier is m'n twijfel in elk geval gegrond.
Is Sender thuis ? - Wat heb je ?
Is m'n broer thuis ? - Hij is op z'n kamer.
Ga even zitten, dan haal ik hem. Naar je kamer, allemaal. Tempo.
Waarom ?
Waarom overkomt me dit ?
Wat is er aan de hand ? - Sonia is gek geworden.
Hoe bedoel je, gek ? - Ze beweert de vreselijkste dingen.
Over God en over... Ik weet niet waar ze het over heeft.
Ze is gewoon een beetje over haar toeren.
Wat heb ik misdaan ? Wat heb ik verkeerd gedaan ?
Niets.
Je bent 'n tzaddik. - Waarom overkomt me dit ?
Omdat je nog nooit iets misdaan hebt.
Ik weet niet wat ik moet.
Help me, alsjeblieft.
Dit zijn fraaie voorbeelden van het vakmanschap van de ontwerper.
Het is enigszins verwarrend. Oppervlakkig gezien is 't haast kitsch...
maar de klassieke invloeden zijn puur. Toch is het werk volstrekt modern.
Deze sieraden maken de drager mooier.
Zonder al te nadrukkelijk op te vallen.
Het spijt me dat u het met mij als model moet doen.
Met enige fantasie ziet u vast hoe mooi het kan zijn.
Zoveel fantasie heb ik niet nodig.
Dit is een voorbeeld van een edelmetaalontwerp.
Het is een handgemaakt unicum van 22karaats goud met een open vatting.
Met het blote oog zie je dat dit een meesterstuk is.
Ik zou de monsters graag aan m'n compagnons laten zien.
Ik wil ook graag dat u en Mr.
Garcia, Ramon Garcia. - dat u mijn edelsmid ontmoet.
We maken binnenkort een afspraak. - Deze week nog.
Deze week zou goed uitkomen.
Ik zal m'n best doen.
Dit stuk hou ik liever zelf.
Het is namelijk een unicum. De rest lijkt me overtuigend genoeg.
Verdorie, dat is niet te geloven.
Ze is pleite en ik heb niemand om haar te vervangen.
Dat wordt niks. - Het is al best aardig.
Aardig ? Hoor je dat, Ty ? Je ziet er aardig uit.
Laat haar met rust. - Het standbeeld is aardig.
Laat haar maar. Wat is dit ? - Gouden chachkes. Rotzooi.
En waarom ligt dat op m'n tafel ?
Om het om te smelten en er nieuwe dingen mee te maken.
Ik heb een prima baan, die ik graag wil houden.
Dit is maar een hobby. - Je stopt er wel erg veel tijd in.
Wie ben jij wel niet, dame ?
Ik ken je net, maar je stormt als een razende binnen...
en vertelt me hoe ik moet leven ? - Wil je je talent zo verkwisten ?
Dag in dag uit voor een prutser werken om maar 'n baantje te hebben.
Ik weet niet wat jij gewend bent, maar hier heeft niet iedereen werk.
Je hoeft er niet zo schamper over te doen.
Ik haak af. Ik krijg 't koud. - Zitten blijven. We zijn nog niet klaar.
Je bent een kunstenaar.
Ik wil je alleen maar helpen. - Helpen ? Kom maar eens.
Kom hier.
Ik wil die hoek even pakken.
Dit hoor ik niet te doen. - Het geeft niet.
Jij bent het niet echt. Gebruik je fantasie. Dit is kunst.
Dit is de Hof van Eden. Er is geen schaamte.
Dit is Adam en jij bent Eva.
Dan ben jij zeker de slang ? - De duivel zelf.
Het spijt me, meneer de slang, maar deze Eva gaat niet uit de kleren.
Leg je hand gewoon op z'n schouder.
Heel gelikt, maat.
Het spijt me ontzettend.
Je hebt me bang gemaakt.
M'n vader zei dat een juwelier z'n ziel in z'n werk legt.
Je werk is schitterend, maar niemand ziet het.
Jij ziet het toch ?
Wijze man, je vader. Ik heb de mijne nooit gekend.
M'n moeder heeft niemand, behalve mij en Jezus.
En hij haalt geen boodschappen voor haar.
Hoe weet ik dat je doet wat je belooft ?
Dat weet je niet. Maar zo is het leven.
Gun me nog wat tijd.
M'n tijd is bijna op.
Er zitten nieuwe sloten op m'n woning. - Jouw woning ?
Het huis waar je nauwelijks woont.
Waar is Shimmie ? - Hij slaapt.
Kom niet tussen mij en m'n kind. - Het kind dat je nauwelijks ziet ?
Je valt in herhaling. - Ga zitten.
Zouden jullie niet... - Ga met de kinderen naar de sjoel.
Dat was ik net van plan.
Ga maar even zitten.
Het is afgelopen.
Mendel zal zo spoedig mogelijk van je scheiden.
Hij blijft in het huis wonen. Sender heeft 'n appartement voor je.
Hier ben je niet meer welkom.
Is dit Mendels idee of jouw idee ?
Wat denk jij ? - Waar is hij ? Ik wil dat hij 't me zegt.
Heb je hem nog niet genoeg aangedaan ?
Ik neem Shimmie mee en ga.
Shimmie blijft hier. - Hoe durf je ?
Dit is een gezonde omgeving.
Weet jij daar ineens alles van ?
Meer dan iemand die haar gezin in de steek laat voor een Puertoricaan.
Draait het daar allemaal om ? Wie beweert dat ?
Wat gebeurd is, is gebeurd. - En de waarheid doet er niet toe ?
Als je me er niet doorlaat, bel ik de politie.
Ik neem Shimmie mee en ga naar m'n moeder.
We hebben je moeder al gesproken.
Ze wil niet dat je de kansen van je zus op een goede partij schaadt.
We hebben hier een goed leven.
Een fatsoenlijk leven.
Jij zal dat niet stukmaken voor iedereen om je heen.
Het is in ieders belang dat je weggaat.
Je kunt een moeder niet van haar kind scheiden.
Dat heb je zelf al gedaan.
Ik weet niet waar je naartoe gaat, maar je gaat in je eentje.
Pardon ? Is Mendel Horowitz aanwezig ?
Wilt u zeggen dat z'n vrouw hem wil spreken ?
U kunt beter een andere keer komen. - Is hij er ?
Een andere keer is beter, denk ik.
Is dit de manier waarop je het wilt oplossen ?
Hallo Nelson. - U mag de winkel niet in.
Wat zeg je ? - Ik mag u niet binnenlaten.
Luister, er liggen spullen die van mij zijn.
Ik heb maar tien minuten nodig.
Ik mag het niet doen. Goedenavond.
Welkom thuis.
Een appartement voor zakelijk gebruik, zegt z'n zus.
Wat zou ze zeggen als ze wist wat voor transacties hier plaatsvonden ?
Doe alsof je thuis bent. - Een bed ?
Ik had een bureau of een tafel verwacht, of alleen een muur.
Dat je tijd hebt voor een bed.
Je verbitterde toon lijkt me ongepast. Ik heb je gegeven wat je wenste.
En wat is dat dan wel ?
Je vrijheid.
Je bent bevrijd van Mendel en van de dagelijkse taken die je haat.
Het staat je vrij om je vak uit te oefenen en je leven zelf in te richten.
En jij ?
Ben ik bevrijd van jou ?
Vrijheid heeft z'n prijs.
En wat is jouw prijs ?
Een prijs die ver boven je deugd ligt.
Maar ver onder robijnen.
Je houdt niets over. Zelfs deze kamer niet.
Niets.
Ik betaal niet meer.
Rachel heeft gezegd dat ze je heeft gesproken.
Maar ik wou toch zelf even bellen om te horen of...
Maak je geen zorgen.
Ik kom niet naar huis. Maak je geen zorgen.
Wat een haast. Moet je naar een feestje ?
Ik ben de weg kwijt.
Je bent in Manhattan, op Second Avenue.
Vlakbij de metro. Niemand raakt hier de weg kwijt.
Wie bent u ? - Ik ben een vermoeide vrouw.
Nu ga ik uitrusten. Kom je mee ?
U volgt me sinds ik in Boro Park ben gaan wonen.
Wie volgt wie eigenlijk ?
Waar zijn je manieren ?
Ik neem niet van een vrouw die niets heeft.
Ik heb weinig. Maar jij hebt helemaal niets.
En hoe weet u dat ? - We hebben een gezamenlijke kennis.
Ze is oud. Zo oud als God zelf.
Ze is mooi en bijzonder wijs.
We haten en vrezen haar, maar ze zou onze bondgenoot moeten zijn.
Daardoor is ze verbitterd en ze schroeit ons met het vuur van haar wrok.
Ze is gevoelig en niet vergevingsgezind.
Als je haar omarmt, is ze een goede vriendin.
Wat vindt God daar allemaal van ?
Hem kan je ook maar beter te vriend houden.
Daar is het wat te laat voor.
Hij is een dwingeland. En die moet je kort houden.
Zelfs de hele erge ? - Vooral die.
Waar is Shimmie ? - Het is drie uur. Hij ligt te slapen.
Is alles wel goed met je ?
Mendel, wat doe je nou ?
Ik neem m'n zoon mee naar huis. - Ik weet wat je doormaakt.
Maar Shimmie moet... - Mijn zoon slaapt bij mij thuis.
Ik vind 't fijn dat je overdag helpt...
maar van nu af aan ga ik 's avonds thuis studeren.
En dan is Shimmie bij mij.
Het gaat niet alleen om wat jij wilt... - Zo is het genoeg, Rachel.
Ik zal zorgen dat we 's avonds met z'n allen bij jou komen studeren.
We komen bij jou studeren.
Het spijt me dat ik je wakker heb gemaakt.
Ik sliep niet.
Toen je laatst wegliep...
dacht ik dat ik je nooit weer zou zien.
Ik heb m'n tafel leeggeruimd.
Ik heb aan een stuk zitten werken.
Ik moest de hele tijd denken aan hoe je liep.
Met je rug kaarsrecht, alsof je je uiterste best deed om niet te breken.
Wat zijn ze mooi.
M'n hele leven lang probeer ik goed te maken dat m'n pa ervandoor is gegaan.
Door voor m'n ma te zorgen.
Het is zwaar, maar dat vind ik niet erg.
En ineens sta jij op de stoep.
Weer zo'n wanhopige vrouw die iets van me wil, denk ik.
Ik heb me vergist.
Ik heb jou nodig.
Je had gelijk dat je bang voor me was.
Ik heb al het goede dat ik ooit heb gekend, kapotgemaakt.
Jou wil ik niet kapotmaken.
Soms moet iets kapot gemaakt worden.
Soms moet je muren afbreken om te zien wat er achter zit.
Je ziet jezelf niet eens, hé ?
Kijk, dit is aardig.
Dat vind ik ook.
Het is aardig, maar het is een chachka.
Een aardige chachka.
En moet je dit zien.
Dit is een ketting.
Meer niet. Een ketting.
Moet je jezelf zien.
Kijk eens wie jij bent.
Ik ben wezen zwemmen.
Ik ook.
Is de rebbitzn thuis ? - Wat kan ik voor u doen ?
Ik wil de rebbitzn spreken.
De rebbitzn rouwt nog en ontvangt geen vreemden.
Ik heet Sonia. Vraag haar of ze even tijd voor me heeft.
Het spijt me, maar zoals ik al zei, kan ze geen...
Maak jezelf toonbaar voordat je binnenkomt.
Als m'n uiterlijk je niet bevalt, kijk je maar niet.
Het is niet mijn probleem.
Deze vrouw wou niet luisteren...
Tijdens de herdenkingsplechtigheid voor de rebbe...
bent u naar me toe gekomen en hebt u gezegd:
Dank je.
Waarom ?
Ik was erbij toen je met Moishe sprak.
Je woorden deden een vuur oplaaien...
in een lichaam dat er te oud voor was.
Hij werd in een flits verteerd.
Hij keek me diep in de ogen...
en de laatste woorden die hij sprak voordat hij stierf, waren...
Ik hou van je.
Dat was voor het eerst in twintig jaar dat hij dat zei.
Je hebt een volk z'n leider ontnomen...
maar voor een nacht gaf je een vrouw haar man terug.
Misschien vind je mij zelfzuchtig, maar jij bent nog jong.
Ik ben al erg oud.
Misschien dat je me ooit zult begrijpen.
Ik begrijp u.
Maar met alle respect, zo lang wil ik niet wachten.
Ik hoor hier niet thuis.
Dat weet ik nu en ik heb er een hoge prijs voor betaald.
Ik laat m'n kind hier achter.
Voor z'n eigen bestwil. Tot ik weet waar ik thuishoor.
Ik ben blij dat ik u kon teruggeven wat u altijd heeft toebehoord.
Ik vraag uw hulp om op te eisen wat mij toebehoort.
Wat heeft dit te betekenen ? - Ben je de nieuwe inkoper ?
U ziet er fantastisch uit. - Ga zitten. Ik ben niet in de stemming.
De combinatie van de kluis is vast veranderd. Doe hem open.
Dit zijn mijn getuigen dat ik enkel meeneem wat mij toebehoort.
Is dit soms een grap ?
Nu ben ik echt vrij.
Ik vond niet dat je muze met lege handen mocht blijven staan.
Ik hoop dat ze jou net zo inspireert als jij mij.
Dat heeft ze al gedaan.
Bewaar hem nog een tijdje voor me.
Waar ga je heen ?
Dat weet ik niet.
Als je een plek zoekt...
Blijf bij mij.
Er is iemand die je wil spreken.
Hij zegt dat hij je man is.
Ik ga met hem praten.
Je hebt een eigen leven.
Doe wat je moet doen. Ik heb geen plannen.
Je ziet er goed uit.
Jij ook.
Sender heeft me verteld waar ik je kon vinden.
Mij best.
Hoe gaat het met Shimmie ? - Prima.
Hij is nu bij mij. - Dat is mooi.
Hij mist je vast.
En jij ? Mis jij me ?
En jij ?
Ik kwam om te zeggen...
Het spijt me dat ik je verjaardag was vergeten.
M'n verjaardag ? Denk je echt dat alles daarom begonnen is ?
Natuurlijk niet.
Ik heb nagedacht over dingen waarover ik vroeger niet kon nadenken.
Dat 't zo gelopen is, was onvermijdelijk. Ik ben wie ik ben.
Jij bent wie jij bent. We zijn niet voor elkaar voorbestemd.
We hadden 't niet anders kunnen doen.
Maar ik had je verjaardag niet mogen vergeten.
Je weet dat ik niets kan aannemen... - Doe het voor mij.
Ik wil me graag voor Yom Kippur met jou verzoenen.
Een robijn. - Je geboortesteen.
Dat heb ik uitgezocht.
Ik laat 't aan jou over om er 'n vatting voor te vinden.
Kom alsjeblieft eens bij ons langs.
's Avonds of op de sabbat.
Laat Shimmie weten dat z'n moeder van hem houdt.
Wat zouden de mensen zeggen ? - Wie dan ?
Voor Shimmie telt alleen wat zijn moeder zegt...
en zijn vader.
God zegene je.
Nederlandse ondertiteling bewerkt door : Black Phantom